مازندمجلس - پایگاه خبری مجلس مازندران

کد مطلب : 200563 -تاریخ انتشار : چهار شنبه 12 مهر 1396 -ساعت : 20:52

چاپ به اشتراگ گذاشتن
بازگشت به نظام نخست وزیری؟/ تعریفی در خصوص نظام های پارلمانی و ریاستی

مازندمجلس بررسی می کند؛

بازگشت به نظام نخست وزیری؟/ تعریفی در خصوص نظام های پارلمانی و ریاستی

اختصاصی مازندمجلس: در دنیای سیاست برای تحلیل هر پدیده و یا اتفاقی خاص، نیازمند تعریف درست و جامعی از آن می باشیم. موضوع نظام پارلمانی اخیرا از سوی برخی نمایندگان مجلس مطرح شده است. موضوعی که شاید نسل سوم و چهارم انقلاب آنچنان که باید با ابعاد مختلف آن آشنا نباشند

اختصاصی مازندمجلس: در دنیای سیاست برای تحلیل هر پدیده و یا اتفاقی خاص، نیازمند تعریف درست و جامعی از آن می باشیم. موضوع نظام پارلمانی اخیرا از سوی برخی نمایندگان مجلس مطرح شده است. موضوعی که شاید نسل سوم و چهارم انقلاب آنچنان که باید با ابعاد مختلف آن آشنا نباشند.

برای بیان تعریف درستی از نظام پارلمانی ابتدا باید به مطالعه تاریخچه‌ی آن پرداخت. شکل امروزی نظام های پارلمانی که در کشور های اروپایی اجرا می شود، در سده ۱۸ میلادی در پادشاهی بریتانیای کبیر و سوئد رخ داده است. در حقیقت تاریخ اینگونه حکومتِ مجلس محور، به همان دوران باز می‌گردد. در نظام پارلمانی، محل ثقل قدرت در پارلمان متمرکز است. در این نظام که مبتنی بر سیستم حزبی است، حزبی که اکثریت را در پارلمان به دست می‌آورد نخست وزیر را به عنوان رئیس قوه مجریه تعیین می‌کند و تصمیمات کلان نخست وزیر به عنوان رئیس قوه مجریه، مبتنی بر دیدگاه‌های پارلمان یعنی حزب حاکم است.

در همین راستا و برای ارائه تعریف دقیق از نظام پارلمانی می توان عنوان کرد که در نظام پارلمانی کابینه معمولا از یک حزب سیاسی تشکیل می‌شود که از نظر سیاسی و ایدئولوژیک با هم هماهنگ هستند.

نخست‌وزیر رهبر کابینه است. در نظام پارلمانی رئیس دولت و رئیس حکومت 2 شخص متفاوتند، در این سیستم هماهنگی بین قوای مجریه و مقننه بسیار بالاست و قابلیت انعطاف و پاسخگویی در برابر افکار عمومی وجود دارد.

همانطور که واضح است در نظام پارلمانی احزاب جایگاه ویژه‌ای دارند. از همین رو شاهدیم بیشتر کشور‌های اروپایی با توجه به فعالیت احزاب و جریان‌های متعدد، دارای نظام‌های پارلمانی می‌باشند. کشور هایی همانند آلمان، ایتالیا و ایرلند امروز دارای نظام پارلمانی می‌باشند.

در نقطه مقابل نظام پارلمانی، نظام ریاستی وجود دارد که نتیجه تفکیک کامل قواست. در نظام ریاستی، قوه مجریه در استقلال از قوه مقننه فعالیت می‌کند. نظام جمهوری اسلامی ایران امروز در همین چارچوب فعالیت می کند. در نظام ریاستی حاکمیت ملی در دو نوبت تجلی پیدا می‌کند و کارگزاران دو قوه مجریه و مقننه در یک سطح از اعتبار و پشتوانه سیاسی و آرای عمومی قرار می‌گیرند. برخی کارشناسان و فعالین سیاسی کشور نظام ریاستی را دارای بیشترین انطباق با اصل مهم دموکراسی می‌دانند.

در ایران پس از انقلاب اسلامی کشور به مدت 10سال بر اساس نظام نخست وزیری اداره شد. نظام نخست وزیری را می توان نوعی نظام نیمه ریاستی نامید. مهندس مهدی بازرگان اولین نخست وزیر ایران پس انقلاب اسلامی بود. پس از پیروزی انقلاب در بهمن 57، کشور همچنان به روش نخست وزیری اداره می شد و از همین رو مهدی بازرگان از 15بهمن 57 تا 15آبان 58 با حکمی از سوی امام خمینی (ره) به عنوان اولین نخست وزیر ایران به فعالیت پرداخت. پس از بازرگان و تا سال 68 شخصیت‌هایی چون شهیدان رجایی و باهنر، مرحوم مهدوی‌‌کنی و میرحسین موسوی تصدی نخست وزیری را بر عهده داشتند.

سوال اینجاست که آیا طرحی که این روز ها نمایندگان و فعالین سیاسی از آن صحبت می کنند بازگشت به نظام نخست وزیری است؟
ظاهرا هدف اجرای نظام پارلمانی می باشد چرا که طرح نخست وزیری پیشین، یکبار در کشور اجرا شده و نتیجه مدنظر را داده است.

بدون شک برای تغییر نظام فعلی کشور نیاز به تغییر قانون اساسی می‌باشد. احیا نظام پارلمانی در کشور نیازمند همسویی تمامی جریانات و مطالعه بلند مدت می باشد. باید در نظر گرفت که ساز‌وکار های مربوط به این تغییر آیا با دموکراسی مغایرت دارد یا خیر؟

مازندمجلس به زودی ابعاد دیگری از این موضوع را در گفت‌وگو با فعالین و نخبگان سیاسی، مورد تحلیل و بررسی قرار خواهد داد.



لینک کوتاه مطلب :


برچسب ها : بازگشت به نظام نخست -

نظر شما در مورد : بازگشت به نظام نخست وزیری؟/ تعریفی در خصوص نظام های پارلمانی و ریاستی

*

*


آخرین اخبارپربحث ترین ها