مازندمجلس - پایگاه خبری مجلس مازندران

کد مطلب : 202591 -تاریخ انتشار : جمعه 21 مهر 1396 -ساعت : 16:38

چاپ به اشتراگ گذاشتن
قانون اساسی تغییر می‎کند؟

قانون اساسی تغییر می‎کند؟

مازندمجلس: سیاست > مجلس - ۲۸ سال از اصلاحیه قانون اساسی می‎گذرد و امروز زمزمه‌های بازنگری دوباره در قانون اساسی و اصلاح آنچه یک بار تصمیم به تغییرش گرفته شده بود به گوش می‌رسد؛ این‌بار تصمیم به حرکت به سمت احیای پست نخست وزیری و احتمالا حذف پست ریاست جمهوری است.
مازندمجلس:فائزه عباسی: 11 آذر1358 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با رای بیش از 95 درصد مردم به تصویب رسید اما آنچه امروز در حال اجرااست همه آن قانونی نیست که سال 58 به همه پرسی گذاشته شد؛ سال 68 اصلاحیه‎ای بر آننوشته شد تا در ساختار حکومتی تغییراتی ایجاد شود. از آنجایی که دایره اختلافات ریاست جمهوری و نخست وزیری گریبان مقامات کشور را گرفته بود، امام خمینی (ره) بهآیت‌الله خامنه‎ای که در آن مقطع ردای ریاست جمهوری به تن داشت، نامه‌ای نوشت و مقرر کرد تاهیاتی به ریاست آیت‎الله مشکینی که ریاست مجلس خبرگان تازه تاسیس شده را به عهدهداشت، تشکیل شود و اصلاح قانون اساسی را بررسی کنند؛ نهایتا نتیجه بررسی ها به ادغاموظایف ریاست جمهوری و نخست وزیری رسید و تصمیم گرفته شد تا پست نخست وزیری حذف و ریاستجمهوری با رای مستقیم مردم به قوت خود باقی بماند.
حالا 28 سال از آن اصلاحیه میگذرد و امروز زمزمه های بازنگری دوباره در قانون اساسی و اصلاح آنچه یک بار تصمیمبه تغییرش گرفته شده بود به گوش می رسد. اینبار تصمیم به حرکت به سمت احیای پست نخست وزیریو البته شاید حذف پست ریاست جمهوری باشد.

اولین جرقه اصلاح قانون اساسی

شاید در طول 28 سال گذشته بارها به طور جسته و گریخته موضوع اصلاح قانون اساسیمطرح شده باشد اما اتفاقی که در سال 96 آن هم در بزنگاه ثبت نام کاندیداها برای انتخابات ریاست جمهوریرخ داد عزم‎ها را برای اصلاح راسخ تر کرد.

1636 نفر داوطلب برای رییس جمهور شدن، تعداد کمی نبود که بتوان از کنار آن بهراحتی گذشت، آن هم افرادی که عموما تنها انگیزه‎شان مطرح شدن در برابر دوربین رسانه‎ها بود؛ از بچه ای که حتی  مجوز رای دادن نداشت تا پیرمردی که بالاترینمدرک تحصیلی اش سواد خواندن و نوشتن بود به نیت رئیس جمهور شدن در برابر وزارت کشوربه صف شدند.

موضوع ثبت نام ها آنچنان خلا قانونی موجود را به رخ کشید که آیت‎الله جنتی دبیرشورای نگهبان نیز لزوم اصلاح قانون را مطرح کرد. او گفت: برخی از افرادی کهبرای ریاست جمهوری ثبت نام کرده اند، کمترین اطلاعاتی در خصوص مسئولیت های رئیسجمهور ندارند و لذا باید قانونی تدوین شود، که محدودیت هایی در خصوص ثبت نامداوطلبین ایجاد کند.(اینجا) دایره انتقادهامحدود به شورای نگهبان نشد و صدای رئیس قوه مقننه نیز درآمد که باید اصلاح قانون انتخاباتدر دستور کار قرار بگیرد. (اینجا)

هرچند تا اینجامنظور از اصلاح قانون، اصلاح قانون انتخابات بود اما این اصلاحیه یک لازمه دارد وآن اصلاح قانون اساسی و فراهم کردن بسترهای لازم برای رسیدن به یک قانون انتخاباتاست؛ موضوعی که چند ماه بعد خود را در قالب ادغام همه انتخابات ها در یک انتخابات نشانداد و صحبت علی لاریجانی و پیشنهاد آن فتح بابی شد در این راستا.( اینجا)

نظام پارلمانی یاریاستی؟

بحث داغ اصلاح قانوناساسی با موضوع انتخابات ریاست جمهوری گره خورد اما هرچه پیش رفت دایره شمولش از موضوع این انتخابات فراتر رفت تا جایی که بحث ریاستی یا پارلمانی بودن سیستم سیاسی مطرح شد؛ به اینمعنا که  آیا باید همچنان رئیس جمهور بارای مردم داشته باشیم یا نخست وزیری با انتخاب نمایندگان مجلس؟!

البته خاستگاهتغییر نظام ریاستی به پارلمانی به ماه هایاخیر محدود نمی شود و اولین بار مقام معظم رهبری سال 90 در کرمانشاه به این موضوعاشاره کردند. ایشان در آن مقطع فرمودند: امروز نظام ما نظام ریاستی است؛ یعنی مردمبا رأی مستقیمِ خودشان رئیس جمهور را انتخاب می‌کنند؛ تا الان هم شیوهٔ بسیار خوبو تجربه‌شده‌ای است. اگر یک روزی در آینده‌های دور یا نزدیک - که احتمالاً درآینده‌های نزدیک، چنین چیزی پیش نمی‌آید - احساس بشود که به جای نظام ریاستی مثلاًنظام پارلمانی مطلوب است - مثل اینکه در بعضی از کشورهای دنیا معمول است - هیچاشکالی ندارد؛ نظام جمهوری اسلامی می‌تواند این خط هندسی را به این خط دیگر هندسیتبدیل کند؛ تفاوتی نمی‌کند. "

انقلاب ساختاری

محمد دهقان نماینده مردم طرقبه در مجلس دهم و عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلساز جمله افرادی است که موافق اصلاح قانون اساسی است و می گوید باید یک انقلاب ساختاریایجاد شود. او معتقد است افراد بر اساس شعارها و رفتارهای پوپولیستی نظر مردم راجلب می کنند و بر مسند قدرت می نشینند. حال آنکه ممکن است دیگرانی باشند که بهمراتب قدرت اجرایی و تصمیم گیری بالاتری دارند اما فن بیان‌شان آن طور که باید وشاید نیست برای همین باید کار انتخاب رئیس دولت به مجلس سپرده شود تا عوام فریبیدر آن کاهش پیدا کند. دایره انتقادات دهقان به ساختار شورای نگهبان هم می رسد و میگوید باید انتخابات از شورای نگهبان جدا شود.( اینجا)

غلامرضا مصباحی مقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز قائل به اصلاح قانون اساسیو استقرار نظام پارلمانی است. او می‌گوید: اصل اینکه ما نیازمند بازنگری در قانوناساسی هستیم به نظرم ضروری است و تغییراتی در بخش هایی از قانونی اساسی باید انجامشود به ویژه درمورد پارلمانی یا ریاستی و یا ترکیبی از پارلمانی- ریاستی بودن نظامسیاسی. مصباحی مقدم به این نکته هماشاره می کند که این رویه باعث می شود تا مراجعه به رای مردم کاهش پیدا کند امانتیجه معقولانه تر خواهد بود.(اینجا)

کاهش مراجعه به آرای عمومی ممنوع!

نجات الله ابراهیمیان، عضو حقوقدانان شورای نگهبان نیز از زمره افرادی است کهمعتقد است قانون اساسی بعد از 28 سال نیاز به اصلاح دارد اما تفاوت  نظر ابراهیمیان با دیگران در این است که اوکاهش مراجعه به آرای عمومی را ممنوع می داند و می گوید: "همه می‌دانند در سال‌هایاخیر چند بخش از قانون اساسی ایجاد سوال کرده و مشکلات اجرای اصول فعلی قانون اساسیدر چند جا برجسته شده است. از جمله  مسئله روابطبین قوا، حدود اختیارات رئیس‌جمهور، مجلس و ارتباط آنها با سایر ارکان نظام ما را بهتامل بیشتر وامی دارد. این مسائل باعث شده که در مورد تغییر نظام از ریاستی -که کاملاهم ریاستی نیست- به نظام پارلمانی مباحثی مطرح شود. در این مدل برخی معتقدند که رئیسدولت به جای انتخاب از طریق مراجعه مستقیم به ‌آراء مردم، توسط پارلمان انتخاب شود.در واقع شاه‌بیت اصلاح و تغییری که احتمال می‌دهم در ذهن برخی از دست‌اندکاران کشورو فعالان سیاسی باشد این است." او گفت: هر اصلاحی باید به سوی بیشتر شدن مراجعهبه آرای مردم باشد تا متناسب با روح جمهوریت نظام باشد." (اینجا)

مجلس دوم؛ موضوع مغفول مانده

در متی که موج اصلاح قانون اساسی در کشور به راه افتاده، آنچه که فقط از آنصحبت می شود تغییر نظام سیاسی از ریاستی به پارلمانی است و کمتر کسی به این مسئلهتوجه دارد که خطر عوام فریبی و انتخاب رئیس دولت برخاسته از احساسات در کمینانتخابات ریاست جمهوری نشسته است. مسئله عوام زدگی و تصمیم گیری براساسمنافع کوتاه مدت سال ها است که مجلس نمایندگان را تهدید می کند و نتیجه اینتهدیدات تجمع قوانینی شده که بسیاری از آنها محصول رای بر اساس مصلحت اندیشی هایکوتاه مدت است. بنابراین لزوم ایجاد یک مجلس سنا در کنار مجلس نمایندگان احساس میشود.

مسئله ای که نجات الله ابراهیمیان نیز بر آن تاکید می کند و معتقد است هیچکدام از نهادهای دیگر مانند شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام توانایی تبدیلشدن به مجلس دوم یا مجلس نخبگان را ندارند. او معتقد است برای شورای نگهبان بایدسازو کاری مانند یک دادگاه انتخابات تعریف کرد. او می گوید: الان مدل تصمیم گیریدر شورای نگهبان مدل دادگاه نیست. مدل نظارتی اینطوری است که قوانین می‌آید و مانگاه می‌کنیم یا دیوان عدالت اداری از نظر فقهی سوال می‌کند و فقهای شورای نگهبانمی‌گویند که خلاف شرع است یا نیست. (اینجا)

مصباحی مقدم هم  عضو مجمع تشخیص مصلحتنظام است و هم نمایندگی مجلس را در کارنامه دارد نیز می گوید باید مجلس دوم داشتهباشیم تا قوانین عادی ما شکل معقولانه تری به خود بگیرد. او گفت: "مجلس عوام مجلسی است که با مردم بیشتر در ارتباطاست و نیازهای آنان را عمدتا در نظر می گیرد و خروجی شاید چیزی نباشد که به مصلحتنظام باشد؛ درواقع نگاهی که در مجلس عوام یا مجلس نمایندگان وجود دارد نگاه بلندمدت نیست. لذا نیاز به یک مجلسی که نیمی انتخابی و نیمی انتصابی باشند وجود دارد کهمی تواند کنترل کننده باشد یعنی چیزی که در مجلس نمایندگان به تصویب می رسد درمجلس دوم بررسی و مورد تائید قرار بگیرد و این مجلس دوم می تواند بار مجمع تشخیصمصلحت نظام را هم کاهش دهد."البته تفاوت دیدگاه مصباحی مقدم با ابراهیمیان در این است که مصباحی می گوید مجمعتشخیص مصلحت نظام ظرفیت تبدیل شدن به مجلس دوم را دارد.(اینجا)

محمد دهقان نماینده مجلس دهم نیز به لزوم ایجاد مجلس دوم باور دارد و می گوید: "مانیاز به یک مجلس برای عموم مردم از سراسر کشور داریم که همین مجلس شورای اسلامی استو در کنار آن به یک مجلس نخبگان هم نیاز داریم که می تواند مجمع تشخیص مصلحت را به آنتبدیل کرد و شاید بتوان بخشی از وظایف شورای نگهبان را در این مجلس دوم که مقام تخصصیبالاتری دارد انتقال داد. البته باید رابطه این مجلس نخبگان با مجلس عام یا همان مجلسشورای اسلامی مشخص شود که امکان تعامل بهتری بین این دوپارلمان میسر گردد." (اینجا)

یک موخره، مقدمه می خواهد

هر کس از دریچه‌ای به موضوع اصلاح قانون اساسی، از تغییر نظام پارلمانی تا تعییردر سازو کار نهادها و ارگان‌ها نگاه میکند اما همه چیز فقط لزوم تغییر یا اصلاح نیست و شاید مهمتر از همه بستر لازم برایتغییر باشد؛ وقتی گفته می شود بیماریپوپولیسم در کمین انتخابات ریاست جمهوری است و باید به سمت انتخاب عاقلانه تر پیشبرویم بلافاصله این سوال مطرح می شود که آیا مجلسی که قرار است رئیس دولت را انتخاب کند از این تهدید مبرا است؟

نکته ایکه اغلب کارشناسان نیز به آن باور دارند؛ یعنی برای اصلاح قانون اساسی و رسیدن بهیک نظام پارلمانی باید اول مقدمه آن یعنی روی کار آمدن احزاب و فعال شدن آنهافراهم شود؛ قرائتی که نیاز به اصلاح قانون انتخابات و قانون احزاب در کشور دارد. همین مسئله سبب شده که غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران بگوید: تغییر قانون اساسی را جدی نگیرید. او دلیلش این است که"اگر نمايندگان پارلمان به همين شيوه كنوني انتخاب شوند، جايگزينينخست‌وزيري كه با راي آنها روي كار مي‌آيد، چندان اتفاق جالبي نيست. اينكه جايي مثلشوراي نگهبان به شيوه كنوني نظر نهايي را بدهد و اين نهاد نقش تعيين‌كننده و نهايي راداشته باشد، تغيير رياستي به پارلماني نه تقويت نظام اجرايي است و نه حتي تقويت مجلس.اگر تغييري بخواهد انجام پذيرد، بايد به گونه‌اي باشد كه آراي مردم موثرتر و تعيين‌كننده‌ترباشد." (اینجا)

27216


منبع : خبرآنلاین


لینک کوتاه مطلب :


برچسب ها : مجلس - قانون - اصلاح - اساسی - ریاست - پارلمانی - شورای - اینجا - جمهوری - انتخابات - نگهبان - ریاستی - تغییر - موضوع - تصمیم - مصباحی - نمایندگان - مصلحت - ایجاد - ابراهیمیان - افرادی - مراجعه - تشخیص - مسئله - جمهور - قانونی - اسلامی - وزیری - البته - دهقان - نخبگان - معتقد - دایره - امروز - گرفته - بیشتر - سیاسی - بگیرد - تواند - بررسی - مصلحتنظام - داریم - نهايي - مجلسی - ممنوع - قوانین - تقويت - مقدمه - دادگاه - باشد؛ - احزاب - مانند - كنوني - تهدید - پارلمان - قانوناساسی - مستقیم - اصلاحیه - بازنگری - اولین - نتیجه - آیت‎الله - تصویب - ساختار - تغییراتی - بتوان - برابر - نماینده - باشند - معقولانه - انقلاب - اینکه - ندارند - نزدیک - احساس - عمومی -

مطالب مرتبط با : قانون اساسی تغییر می‎کند؟
نظر شما در مورد : قانون اساسی تغییر می‎کند؟

*

*


آخرین اخبارپربحث ترین ها