تناسبی شدن انتخابات چیست

تاریخ انتشار : شنبه 14 اردیبهشت 1398 - ساعت : 12:00

کد مطلب: 237356 چاپ به اشتراگ گذاشتن

تناسبی شدن انتخابات چیست

مازندمجلس: در الگوی «تناسبی» اگر 5 لیست در سطح استان برای انتخابات، کاندیداهای خود را معرفی کنند و لیست یک حزب از مجموعه 2 میلیون آرای اخذ شده، 200 هزار رأی را کسب کرده باشد، در واقع 10 درصد رأی را آورده است به این ترتیب از مجموعه 10 کرسی که آن استان در پارلمان دارد، یک نماینده سهم آنها خواهد بود و بالاترین نفری که در آن لیست رأی آورده باشد، به مجلس راه پیدا می‌کند.

مازندمجلس: دنبال کنندگان اخبار سیاسی ایران، مصوبه بهارستان در مورد اصلاح قانون انتخابات مجلس را با بخش استانی شدن انتخابات به یاد می‌آورند. بخشی که می‌گوید شمارش و تجمیع آرای کاندیداهای انتخابات مجلس به صورت تلفیقی در حوزه‌های انتخابیه اصلی و فرعی انجام می‌شود. اما این مصوبه مجلس و همین بخش مربوط به شمارش و تجمیع آرا مورد جدید دیگری را هم وارد فرایند برگزاری انتخابات مجلس خواهد کرد؛ تناسبی شدن انتخابات. چیزی که کمتر مورد توجه قرار گرفته اما اهمیتش به هیچ عنوان کمتر از استانی شدن انتخابات نیست.

ماده 7 مصوبه مجلس بر شمارش و تجمیع آرای نامزدهای انتخاباتی به صورت استانی و تناسبی تأکید دارد و آن را در 3 بند و 4 تبصره توضیح می‌دهد. اصل این دو موضوع در دو بند اول و دوم این ماده تشریح شده‌اند.

بند اول که درباره شرایط انتخابات استانی گفته است: «از هر حوزه انتخابیه فرعی صرفاً نامزد یا نامزدهایی که حداقل ۱۵ درصد از آرای صحیح مأخوذه آن حوزه را کسب کرده‌اند مجاز به کسب حوزه استانی و تناسبی می‌باشند.» بند دوم مصوبه هم درباره تناسبی بودن انتخابات آورده است: «درصد کسب آرای فهرست‌های احزاب، جبهه‌ها و نامزدهای مستقل از کل آرای صحیح مأخوذه در حوزه انتخابیه اصلی، ملاک تخصیص کرسی در مجلس شورای اسلامی می‌باشد.» بند سوم مصوبه هم در تکمیل بند دوم توضیح می‌دهد: «پس از تعیین سهم هر فهرست و نامزدهای مستقل که کرسی به آنها تعلق گرفته است، به ترتیب هر نامزدی که بالاترین آرا را در سطح حوزه انتخابیه اصلی به دست آورده است، تا سقف سهم هر فهرست از کرسی‌ها به عنوان نماینده حوزه انتخابیه فرعی به مجلس شورای اسلامی راه می‌یابد.»

نهایتاً هم تبصره شماره 7 این ماده در تکمیل بحث انتخابات تناسبی آورده است: «در صورتی که سهم کرسی‌های اختصاص یافته به فهرست‌ها و نامزدهای مستقل به صورت اعشاری درآید، کرسی‌ها متناسب با ارقام صحیح توزیع می‌شود و کرسی‌های مازاد به ترتیب به بالاترین اعشار اختصاص می‌یابد. طبق تبصره این ماده آرای هر نامزد شامل آرایی است که به صورت منفرد کسب کرده و یا از طریق فهرست‌های انتخاباتی موضوع این قانون به وی ارائه شده است.»


به بیان ساده‌تر در نظام انتخاباتی تناسبی اصل بر این است که به هر حزب یا  گروه سیاسی حاضر در انتخابات به تناسب آرایی که به دست آورده، کرسی‌هایی داده شود. در این نظام انتخاباتی رأی دهندگان در هر حوزه باید چند نامزد را انتخاب کنند و بنابراین هر حزب یا فهرست بر اساس تعداد کرسی‌های خالی حوزه‌ها، لیست انتخاباتی خود را اعلام می‌کند. ولی برخلاف انتخابات اکثریتی (چیزی که فعلاً در کشور داریم) فهرستی که بیشترین رأی را بیاورد صاحب تمام کرسی‌ها نمی‌شود و فهرست‌های دیگر در صورت احراز حد نصاب به تناسب صاحب کرسی خواهند شد. هم اکنون کشورهایی چون بلژیک، هلند، اسپانیا، فرانسه ایسلند، بلغارستان، رومانی، ایتالیا و آلمان در سطوح و انتخابات‌های مختلف از این روش بهره می‌گیرند.


شاید ذکر یک مثال بتواند قدری موضوع را روشن‌تر کند؛ فرض کنید در استانی که 2 میلیون رأی دهنده داشته‌ایم، در صورت اجرای الگوی «اکثریتی»، یعنی همین الگویی که فعلاً در کشور داریم، کاندیداهایی که بالاترین رأی را کسب می‌کنند به پارلمان راه پیدا می‌کنند. یعنی در الگوی اکثریتی در انتخابات یک استان که 10 کرسی در پارلمان دارد، 10 نفر اولی که بیشترین رأی را کسب کرده‌اند وارد مجلس می‌شوند و نفر یازدهم اگر حتی یک رأی هم از نفر دهم کمتر داشته باشد پشت در می‌ماند.

حالا در همین استان فرضی در الگوی «تناسبی» اگر 5 لیست در سطح استان برای انتخابات، کاندیداهای خود را معرفی کنند و لیست یک حزب از مجموعه 2 میلیون آرای اخذ شده، 200 هزار رأی را کسب کرده باشد، در واقع 10 درصد رأی را آورده است به این ترتیب از مجموعه 10 کرسی که آن استان در پارلمان دارد، یک نماینده سهم آنها خواهد بود و بالاترین نفری که در آن لیست رأی آورده باشد، به مجلس راه پیدا می‌کند. در این روش فرقی نمی‌کند که بالاترین نفر آن لیست در قیاس با دیگر نامزدها در رده چندم قرار گرفته. یعنی شاید آن فرد در جایگاه 12 یا 15 انتخابات باشد اما در نهایت یکی از 10 نماینده منتخب خواهد بود.

اما باز هم این روش بر اساس مصوبه مجلس یک نکته دارد؛ در روشی که مجلس پیش‌بینی کرده که در واقع ترکیبی از روش «اکثریتی» و «تناسبی» است اگر کاندیدایی 50 درصد آرای یک حوزه انتخابیه شهرستانی را کسب کند، بدون نیاز به رأی شماری در سطح استان، به صورت مستقیم به مجلس راه پیدا می‌‎کند.


برچسب ها : #انتخابات #مجلس #مجلس یازدهم #انتخابات تناسبی #استانی شدن انتخابات

لینک کوتاه مطلب :

نظر شما در مورد : تناسبی شدن انتخابات چیست